Hieldecubitus, ook wel doorligwonden aan de hiel, is een veelvoorkomend probleem bij patiënten die langdurig bedlegerig zijn of in een rolstoel zitten. Het ontstaat door druk op de huid en onderliggende weefsels, wat de bloedcirculatie verstoort en uiteindelijk kan leiden tot weefselbeschadiging. Het voorkomen van hieldecubitus is van groot belang om pijn, infecties en langere herstelperiodes te voorkomen. Een veelgebruikte, maar foute preventieve maatregel is het gebruik van een rolletje of kussen onder de kuiten van de patiënt. Hoewel dit idee op het eerste gezicht logisch lijkt, kan het in werkelijkheid meer schade aanrichten dan goed doen. In deze blog leggen we uit waarom het gebruik van een rolletje onder de kuiten niet aanbevolen wordt bij het voorkomen van hiel decubitus.
Wat is Hieldecubitus?
Hieldecubitus is een specifieke vorm van decubitus die zich ontwikkelt wanneer er langdurige druk op de hiel wordt uitgeoefend, wat de bloedcirculatie naar het weefsel belemmert. Dit komt vaak voor bij bedlegerige patiënten, maar ook bij mensen die in een rolstoel zitten of lange tijd in dezelfde positie moeten blijven zitten. De druk kan de huid en onderliggende weefsels beschadigen, wat leidt tot roodheid, zweren, en uiteindelijk tot open wonden die moeilijk te genezen zijn.
Het is belangrijk om te begrijpen dat druk, wrijving en schuifkrachten de belangrijkste veroorzakers zijn van decubitus, en dat het effectief verlichten van druk op kwetsbare plekken, zoals de hielen, essentieel is voor het voorkomen van deze aandoening.
De rol van positieveranderingen in preventie
Een van de belangrijkste preventieve maatregelen bij het voorkomen van decubitus is het regelmatig veranderen van de positie van de patiënt. Dit zorgt ervoor dat de druk op de kwetsbare delen van het lichaam, zoals de hielen, continu verandert, waardoor er minder kans is op het ontstaan van doorligwonden. Het gebruik van hulpmiddelen, zoals matrassen, kussens en andere ondersteuning, kan ook bijdragen aan het verlichten van druk en het bevorderen van een gezonde bloedsomloop.
De valkuil van een rolletje onder de kuiten
Een veelgemaakte fout bij zorgverleners en mantelzorgers is het plaatsen van een rolletje onder de kuiten van een patiënt, in de veronderstelling dat dit de druk op de hielen zal verlichten. Het idee is dat het rolletje de benen iets omhoog houdt, waardoor de hielen van het bed of het matras worden getild, en er geen directe druk op de hielen wordt uitgeoefend. Hoewel dit op het eerste gezicht een praktische oplossing lijkt, kunnen er meerdere problemen optreden bij het gebruik van een rolletje onder de kuiten.
- Verkeerde verschuiving van druk naar andere gebieden
Het belangrijkste probleem bij het gebruik van een rolletje onder de kuiten is dat het de druk simpelweg verplaatst van de hielen naar andere delen van het lichaam. In plaats van de druk effectief te verlichten, kan het rolletje ervoor zorgen dat er meer druk ontstaat op de onderbenen, de knieën of de heupen, wat andere kwetsbare plekken onder druk zet. Dit kan zelfs leiden tot nieuwe decubituswonden op deze gebieden, wat het probleem alleen maar verergert.
Bij het gebruik van een rolletje kunnen ook de benen in een onnatuurlijke positie komen te liggen. Dit kan voor extra spanning zorgen op de gewrichten en de bloedcirculatie verder belemmeren, wat het risico op andere problemen verhoogt, zoals spierkrampen of contracturen.
- Belemmering van de Bloedcirculatie
Een ander belangrijk probleem met het plaatsen van een rolletje onder de kuiten is dat het de bloedcirculatie kan belemmeren, juist op de plekken waar het essentieel is om de bloedsomloop te bevorderen. De druk die het rolletje uitoefent op de achterkant van de benen kan de bloedtoevoer naar de spieren en weefsels verstoren, waardoor het risico op het ontstaan van nieuwe decubituswonden juist toeneemt.
In plaats van de bloedcirculatie te bevorderen, kan het rolletje dus zorgen voor stagnatie van het bloed, wat een van de belangrijkste factoren is die bijdragen aan de ontwikkeling van decubitus. Dit effect wordt vooral merkbaar bij patiënten die al een verminderde circulatie of zwakke bloedsomloop hebben, wat hen nog kwetsbaarder maakt voor doorligwonden.
- Belemmering van natuurlijke bewegingsmogelijkheden
Een rolletje onder de kuiten kan ook de natuurlijke beweging van de benen en voeten belemmeren. Wanneer de benen in een geforceerde positie worden gehouden, kan dit de mogelijkheid om te draaien of kleine bewegingen te maken belemmeren. Dit is van groot belang, omdat zelfs kleine bewegingen bijdragen aan het voorkomen van decubitus door de druk telkens te verlichten.
Als de patiënt te lang in een statische positie blijft liggen, kan dit de kans op het ontstaan van doorligwonden aanzienlijk vergroten. Het gebruik van een rolletje onder de kuiten kan dus onbedoeld het bewegingsbereik van de patiënt beperken, wat het risico op decubitus verhoogt.
- Beperkingen in comfort en positionering
Comfort is een cruciaal aspect van het voorkomen van decubitus. Wanneer de patiënt zich ongemakkelijk voelt, is de kans groter dat hij of zij zichzelf probeert te verplaatsen, wat kan leiden tot extra druk of wrijving op andere delen van het lichaam. Een rolletje onder de kuiten kan in sommige gevallen oncomfortabel zijn, vooral als het niet goed gepositioneerd is of als het te hard is. Dit kan de patiënt zelfs aanmoedigen om te bewegen, maar zonder de juiste begeleiding kan dit weer leiden tot ongewenste druk op andere plekken.
- Effectievere alternatieven beschikbaar
In plaats van het gebruik van een rolletje onder de kuiten, zijn er effectievere en bewezen alternatieven om hiel decubitus te voorkomen. Het gebruik van speciale anti-decubitusmatrassen, -kussens of -hulpmiddelen die gericht zijn op het verlichten van druk is een veel betere oplossing. Deze producten zijn ontworpen om de druk gelijkmatig over het lichaam te verdelen en te zorgen voor een betere bloedsomloop, zonder het risico van verplaatsing van de druk naar andere delen van het lichaam.
Daarnaast is het belangrijk om de patiënt regelmatig om te draaien, vooral als hij of zij bedlegerig is, en ervoor te zorgen dat er geen langdurige druk op de hielen wordt uitgeoefend. Speciale technieken voor het verhogen van de mobiliteit en het stimuleren van kleine bewegingen kunnen ook helpen om het risico op decubitus te minimaliseren.
Investeer in preventieve maatregelen
Hoewel het gebruik van een rolletje onder de kuiten misschien goed bedoeld lijkt als preventieve maatregel tegen hiel decubitus, kan het in de praktijk meer kwaad dan goed doen. Het verplaatst de druk naar andere delen van het lichaam, belemmert de bloedcirculatie, beperkt de bewegingsmogelijkheden en kan het comfort van de patiënt verminderen. In plaats van het gebruik van rolletjes of ongeschikte hulpmiddelen, is het belangrijk om te investeren in bewezen preventieve maatregelen zoals regelmatige positieveranderingen, anti-decubitus producten en andere technieken die gericht zijn op het effectief verlichten van druk en het bevorderen van de bloedsomloop. Alleen door de juiste zorg en hulpmiddelen te gebruiken, kunnen we het risico op decubitus minimaliseren en het welzijn van de patiënt waarborgen.
