Decubitus is een veelvoorkomend probleem bij mensen die langdurig liggen of zitten. Onder andere ouderen mensen en mensen met een verminderde mobiliteit lopen risico. Een belangrijke vraag is: “Hoe snel ontstaan decubituswonden eigenlijk? En als ze er eenmaal zijn, hoe lang duurt het voordat ze genezen?”
Daarnaast ervaren sommige mensen pijn terwijl er nog niets aan de huid te zien is. In deze blog leggen we dit stap voor stap uit.
Hoe snel ontstaan decubituswonden?
Decubitus kan verassend snel ontstaan. Onder ongunstige omstandigheden kan weefsel al binnen 2 tot 6 uur beschadigd raken (!). Dit gebeurt wanneer langdurige druk de doorbloeding van de huid en het onderliggende weefsel afknelt. Zonder voldoende zuurstof en voedingsstoffen sterven de cellen af, wat uiteindelijk leidt tot een wond.
In de praktijk heb ik (wondverpleegkundige- en decubitusspecialist, Lieke) wel eens meegemaakt dat ik een decubitus wond op de linkerheup moest verzorgen. De bewoner werd op zijn rechterzijde gelegd voor de wondzorg. Aan het einde van de wondzorg was er aan de rechterheup al categorie 1 decubitus waarneembaar.
Factoren die het ontstaan van decubitus versnellen zijn onder andere:
- Langdurig liggen of zitten in dezelfde houding.
- Dunne of kwetsbare huid
- Slechte voedingstoestand of uitdroging.
- Verminderde doorbloeding.
- Vocht (denk aan incontinentie en transpiratie).
- Verminderd gevoel, waardoor pijn of druk niet wordt opgemerkt.
Veelvoorkomende plekken waar decubitus ontstaat zijn de hielen, stuit, enkels en schouderbladen.
De verschillende categorieën van decubitus
Zoals inmiddels wel bekend is, wordt decubitus in verschillende categorieën ingedeeld. Namelijk categorie 1 t/m categorie 4. Hoe sneller decubitus wordt herkend, hoe beter de prognose is. Daarom is huidinspectie een zeer belangrijk onderdeel.
Hoe lang duurt het voordat decubitus geneest?
Categorie 1: kan binnen enkele dagen tot 1-2 weken herstellen. Mits de druk wordt weggenomen.
Categorie 2: genezing duurt gemiddeld 2-6 weken
Categorie 3: herstel kan maanden duren.
Categorie 4: genezing duurt vaak maanden tot zelfs langer dan een jaar en vereist intensieve wondzorg.
Belangrijke factoren die genezing beïnvloeden zijn:
- Tijdige drukontlasting.
- Goede wondverzorging.
- Adequate voeding (denk hierbij aan voldoende eiwitten mits nieren dit toelaten en energie).
- Behandeling van onderliggende aandoeningen.
- Algehele conditie van de bewoner.
Zonder goede zorg kunnen de decubituswonden verergeren of geïnfecteerd raken, wat het herstel aanzienlijk vertraagt.
Kan er pijn zijn zonder zichtbare huidbeschadiging?
Ja, dat is absoluut mogelijk en komt zelfs regelmatig voor. In een vroeg stadium kan de huid er aan de buitenkant nog normaal uitzien, terwijl onderliggend weefsel al beschadigd is. Dit wordt ook wel diepe weefselschade genoemd.
Mensen kunnen dan klachten ervaren zoals:
- Zeurende of brandende pijn.
- Een beurs of gevoelig gevoel.
- Pijn bij aanraking of druk.
- Een plek die warmer of juist kouder aanvoelt.
Deze signalen zijn een belangrijk waarschuwingssignaal. Zeker bij mensen die minder goed kunnen aangeven wat ze voelen, is het essentieel om alert te zijn op subtiele veranderingen in gedrag of comfort.
Waarom vroege signalering zo belangrijk is
Hoe eerder decubitus wordt herkend, hoe groter de kans op volledig herstel zonder complicaties. Regelmatig wisselligging, het gebruik van druk verlagende matrassen en kussens, goede huidinspectie en aandacht voor voeding zijn cruciaal in zowel preventie als genezing.
Decubituswonden kunnen al binnen enkele uren ontstaan en de genezing kan variëren van dagen tot meer dan een jaar, afhankelijk van de ernst. Pijn kan bovendien optreden zonder dat er zichtbare schade aan de huid is, wat vroege signalering extra belangrijk maakt. Door alert te zijn en tijdig maatregelen te nemen, kan veel leed worden voorkomen.
Twijfel je welk product het beste bij je situatie past of heb je specifieke wensen?
Bel vrijblijvend voor een advies op maat!